Interview Noks Nauta

interview met Noks Nauta – winnaar Mensa Fonds Award categorie Maatschappij
 
Noks Nauta, psycholoog en bedrijfsarts, ontving na jaren van vrijwilligerswerk en tomeloze inzet de Mensa Fonds Award in de categorie Maatschappij. De jury had grote bewondering voor de wijze waarop Noks zich inzet op alle vlakken, zowel binnen als buiten haar eigen vakgebied. Een paar dagen voordat we haar spraken werd ze zelfs Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Ze kreeg het lintje, net als de Mensa Fonds Award, vanwege haar inzet voor hoogbegaafde volwassenen en hoe zij het beste kunnen worden ingezet in de maatschappij. Noks was in 2000 een van de eersten die dit onderwerp op de kaart zette.  

We mogen je inmiddels twee keer feliciteren!

Inderdaad. Ik ben er wel een beetje ondersteboven van … Eigenlijk wil ik zelf helemaal niet in de schijnwerpers staan. Ik ga liever gewoon aan het werk! Eerlijk gezegd heb ik me nooit zo gerealiseerd wat de invloed is van wat ik doe. Het is me overkomen. De Mensa Fonds Award - en nu onlangs een lintje - zijn wel een fijne bevestiging van al het werk van de afgelopen jaren.

Waar komt de drang vandaan?
Drang is niet helemaal het juiste woord. Ik kwam er op mijn 52e achter dat ik hoogbegaafd ben. Er viel toen veel op zijn plek. Door mijn achtergrond als bedrijfsarts en A&O-psycholoog heb ik me in het onderwerp gestort en in 2010 samen met Maud van Thiel het Instituut Hoogbegaafdheid Volwassenen (IHBV) opgericht. Dat is niet iets waarbij je binnen een paar maanden resultaat ziet. Je begint na jaren een keer te oogsten.

Je doet het al bijna zeventien jaar belangeloos. Hoe hou je dat vol?
(lacht) Tja, van mijn boeken word ik inderdaad niet rijk! Ik kon altijd prima rondkomen van mijn parttime baan en ben nu al zes jaar met pensioen. Zoals ik al zei: dit was niet gepland. Ik was in 2000 op een bijeenkomst van de Groei Op Het Werk SIG van vereniging Mensa. Iedereen die daar was had gedoe op het werk. Iedereen! Ik dacht bij mezelf: waarom weet ik dat niet met mijn professionele achtergrond? Toen ben ik begonnen.

Toen viel het kwartje?
Ja. En ik ben een academicus, dus ik wil onderzoeken. Dat is overigens geen eenzaam pad geweest, want ik werk en heb gewerkt met veel geweldige mensen: Betsy Buisman, Frans Corten, Maud van Thiel, Willem Wind en vele anderen … Het eerste artikel dat een vaktijdschrift accepteerde en publiceerde over hoogbegaafdheid van volwassenen was een belangrijke eerste stap richting meer acceptatie van hoogbegaafdheid.

Toch is er ook weerstand…
Dat hoort erbij, als onderdeel van het proces. De weerstand komt soms vanuit de ‘hoogbegaafde wereld’. Vaak zijn dit reacties die bij mensen ontstaan vanuit een diepere en persoonlijke problematiek. Vanuit de wetenschappelijke wereld krijgen we ook commentaar: ‘hoogbegaafdheid’ zou geen valide concept zijn. Dat is een lastige discussie.

Leg eens uit…
Maud van Thiel heeft in 2006 en 2007 een Delphi-studie gedaan: hoe ziet een hoogbegaafde volwassene eruit? Welke kenmerken zien we?  In de wetenschappelijke wereld vraagt men vaak om ‘harde’ cijfers, die hebben we bijna niet, dan moet je vanuit IQ-getallen werken. Maar op deze manier kunnen we juist breder kijken naar de mensen. We kijken uit principe naar de positieve kanten van hoogbegaafdheid. Dat kan een dilemma zijn in het kader van financiering. Zouden we een negatievere invalshoek nemen – bijvoorbeeld effecten op de gezondheid van mensen – dan zou het een argument kunnen zijn om externe fondsen te werven. Dat lukt helaas nog niet. Nu doen we alles zonder extern geld.

Zijn er vaak mensen die je om persoonlijk advies vragen?
Jawel, maar mijn antwoord is even kort als eenvoudig: je moet het echt zelf doen. Leer eerst jezelf kennen. Wat ik vertel is theorie. Jij leeft in de praktijk. Die moeten gaan matchen. Als je niet eerst rijlessen neemt voordat je in een snelle auto stapt, vlieg je waarschijnlijk meteen de bocht uit. Verdiep jezelf daarom in je eigen hoogbegaafdheid. En vooral: ben ertoe bereid. Dan ga je het snappen en vind je beter de weg in het leven en in je werk.

Er is dus niet één oplossing?
Natuurlijk niet. Ieder mens heeft ook een karakter. Unieke kenmerken. Het gaat ook niet alleen maar om dat IQ. Of die grens van 130. Hoog-intelligent zijn is niet hetzelfde als hoogbegaafd zijn. Ook je specifieke talenten en sociale capaciteiten spelen een rol in hoe je bent en ermee omgaat. Mensen stranden omdat hoogbegaafdheid niet wordt herkend of geaccepteerd. Dus zeg ik bijvoorbeeld wel eens tegen werkgevers: zoek de lastigste medewerkers op. Die hebben je het meeste te bieden. Die hoogbegaafde werknemer moet dan natuurlijk wel bereid zijn om naar zichzelf te kijken en zich constructief in te zetten. Mensen worden bijvoorbeeld lastig omdat ze hun ei niet kwijt kunnen en dingen willen verbeteren, terwijl anderen dat niet zo zien.

Wat wil je nog zeggen tegen de toekomstige winnaars van de Mensa Fonds Award?
Draag je boodschap uit waar het kan. Hoogbegaafdheid is mooi, maar er is nog veel weerstand en vaak is dat uit onwetendheid. Winnaars maken daarom het verschil!

Interview Rudo Slappendel


Ontmoet de opvolger van Alexander Pechtold bij het Mensa Fonds!
Rudo Slappendel is de veilingmeester op de Mensa Fonds benefietveiling van 11 februari 2017. Eerder trad hij al in de voetsporen van Alexander Pechtold. Tijd voor wat vragen aan hem….

Rudo, je leidt als vrijwillige veilingmeester de Mensa Fonds veiling: wat motiveert je?
Ik heb Mensa vanaf een zijlijn gevolgd, doordat mijn vriendin Leila Prnjavorac er actief voor is. Ik vind het een leuke club mensen en zet mij graag voor dit goede doel in.

Als professionele veilingmeester volgde je Alexander Pechtold op: hoe kwam dat zo?
Pechtold zou een veiling leiden, maar moest 15 minuten van tevoren afzeggen vanwege politieke verplichtingen. De organisatie zat met de handen in het haar. Ik had al eerder als veilingmeester opgetreden, dus voor mij een logische stap om mijzelf aan te bieden. Dit werd een succes en ik heb de hamer voor deze veiling van hem overgenomen.

Heb je verder nog ambitie om Alexander Pechtold op te volgen, als partijleider D66?
Nee hoor, dat mag hij blijven doen.

Wat vind je leuk aan veilingmeester zijn?
Ik vind het leuk om, in dit geval, voor het fonds geld op te halen. Het is leuk om met je publiek te spelen en net die ene euro mee eruit te kunnen slepen. Dus wees op je hoede zaterdag ;-).

Heb je nog een anekdote, tips, iets om mee te geven aan bezoekers.....
Een tip voor zaterdag; Pas op, als je kriebel aan je hoofd hebt, of naar een vriend/kennis zwaait. Je hand omhoog is een bieding!

Meer informatie over Rudo Slappendel vind je op/via zijn LinkedIn pagina : klik hier

Het programma en de kavels van de Mensa Fonds veiling 11-2-2017 vind je elders op de website, klik hier.

Interview Lotte van Lith

Hieronder het interview met Lotte van Lith, winnaar van de Mensa Fonds Award 2016 in de categorie “Werk”. Dit interview is gepubliceerd in onze nieuwsbrief #32.


(harde lach) Op naar de Nobelprijs, dacht ik! Nee, flauwekul. Weet je, stel dát ik ‘m ooit mocht winnen, dan graag door te schrijven. De Mensa Award is al een hele grote eer. Het Mensa Fonds is een goede verbinding met de maatschappij. Ik ervaar de award daarom als een bijzondere erkenning en waardering voor wat ik doe.


Poeh… ambitie is voor mij niet een doel. Het is meer een proces. Ik ben 31 jaar, dus heb tijd en ruimte ge-noeg. Ik doe nu wat ik leuk en waardevol vind, dat is veel belangrijker. Dit beschouw ik écht als een cadeau-tje voor mezelf. Ik ga wat mij betreft nog heel lang door met dit werk. Alleen in welke vorm… geen idee. Nog niet.


Klopt. Ik begon met Communicatiewetenschappen en ben toen de linguïstische kant opgegaan. De literatuur-wetenschap heeft me uiteindelijk het meeste gevormd. In 2010 werd ik door iemand gewezen op Dabrowski en zijn theorie van Positieve Desintegratie. Ik herkende mijzelf in die theorie. Net als de manier waarop ik naar anderen kijk. Het raakte me enorm.


Ja. Ik kreeg een ontwikkelgericht perspectief op innerlij-ke en externe conflicten. Dit ben ik ook gaan delen. Als je het bewust voelt en er mee om leert gaan, dan kan het je eigen ontwikkeling enorm helpen. Ik herkende veel van mezelf in de theorie - soms met enige gêne - en was op een gegeven moment de verwarring voorbij. Een geweldig positief proces.


Nee, ik ben me gaan richten op persoonlijke ontwikke-ling. Begaafd-gevoeligheid werd gaandeweg een speci-alisatie. Het is dus niet vreemd dat ik veel begaafd-gevoelige mensen coach. Het belangrijkste is of het werkt. Een goede klik is heel waardevol. Dan ontstaat er een band en kunnen we samen werken aan iemands persoonlijke ontwikkeling.


Je deelt, je onderzoekt… soms is dat de sleutel tot een groter inzicht, ja. Ontdekkingen van mensen gaan voor-al over hoe begaafdheid en gevoeligheid samenhangen met conflicten. En met uitdagingen waar ze mee wor-stelen. We hanteren begaafdheidsperspectief om te onderzoeken hoe iemand betekenis geeft aan zijn of haar leven. Ik zie overeenkomsten, maar veel van de uitdagingen zijn voor ieder mens weer anders.


Hoogbegaafdheid is hoe we fenomenen van de natuur kunnen begrijpen. Ik zal iedereen aanmoedigen om het in de volle breedte en diepte te omarmen. Het is geen label om je achter te verschuilen, maar een kans om je verder te ontwikkelen. Ik wil daarom al mijn ervaringen en inzichten nog eens vervatten in een boek, zodat dit proces helder wordt.



(denkt even diep na) Neem hem liefdevol in ontvangst.

interviewer Joost Jager